یادداشت

تولستوی از نگاهی دیگر

۰

جعفر ربانی

نویسنده و پژوهشگر

اشاره

علی تاجدینی برای اهالی مسجد جوادالائمه(ع)، چهره آشنایی است. نویسنده و پژوهشگر بیادعایی که در عین خاموشی، چند کار عمیق پژوهشی در کارنامهاش ثبت داده است.

تازهترین اثر وی، کتاب «تولستوی» توسط انتشارات سوره مهر (وابسته به حوزه هنری) منتشر شده است. جالب است بدانید: این اثر سترگ پژوهشی به سفارش زندهیاد امیرحسین فردی شکل گرفته است.

زندهیاد امیرحسین فردی، علاقه خاصی به شخصیت تولستوی داشت و معتقد بود: شخصیت، منش و سبک ادبی آثار و سلوک فردی و اجتماعی تولستوی، دارای نکات آموزندهای است.

آنچه در ادامه می‌‌خوانید، نگاهی گذرا به این اثر ارزشمند است که توسط جعفر ربانی، نویسنده و پژوهشگر معاصر نگاشته شده است.

 

– تولستوی

نویسنده: علی تاجدینی

ناشر: حوزه هنری (سوره‌ مهر)

– چاپ اول، ۱۳۹۴، ۶۳۶ ص

تولستوی زنده است. همچنان خوانده می‌شود، نوشته می‌شود، بر صحنه می‌آید، نقد می‌شود و در زندگی نسل‌ها ادامه می‌یابد. می‌توان گفت سیمای پیامبرانه این نویسنده شهیر روس در ایران کم شناخته نیست که نیاز باشد هر از چندی کتابی از او یا درباره او منتشر شود؛ اما این اتفاق می‌افتد و خود شاهدی بر استمرار حیات معنوی و تأثیرگذار این نویسنده محبوب جهانیان است.

کتاب تولستوی، اثر علی تاجدینی تازه‌ترین کتاب درباره تولستوی و به ظن قریب به یقین نخستین اثر جامع و مفصل و مستقل یک نویسنده ایرانی است که در این باره منتشر شده است و همین نکته است که بر اهمیت و اصالت آن گواهی می‌دهد، نکته‌ای که نویسنده خود به آن در مقدمه کتاب اذعان نموده است: «مهم‌ترین دلیل نگارش کتاب حاضر فقدان متن تاریخی و در عین حال توصیفی- انتقادی از شخصیت، آثار و افکار تولستوی بود.» روشن است که انجام چنین کاری، یعنی پدیدآوردن اثری با نگاه جامع و نقادانه، که نمی‌تواند با توجه به مشی و مشرب خداپرستانه مشترک بین تولستوی و نویسنده، همدلانه نیز نباشد، کاری بسیار دشوار و نیازمند زمانی طولانی بوده است. به‌ویژه، اگر توجه کنیم که این کار نیاز به اشراف وسیع بر زندگی شخصی تولستوی و آثار و تألیفات فراوان او داشته که خود دریایی از تجربه‌های متفاوت روحی متفاوت و حتی متضاد بوده است. به هر حال همت بلند نویسنده را باید ستود که با تن دادن به چنین کاری توانسته است اثری درخور و قابل تأمل به خوانندگان فارسی‌زبان آثار تولستوی عرضه نماید.

کتاب تولستوی، مجموعاً شامل چهار بخش و سیزده فصل است. در بخش اول به تفصیل، زندگی و شخصیت تولستوی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. بخش دوم فهرست آثار و شرح تفصیلی آن‌هاست. برای مثال ذیل معرفی رمان آناکارشیا، تاجدینی در حدود ۲۵ صفحه را به خلاصه داستان و سپس دیدگاه‌ها و تجربه‌های تولستوی که در این داستان بازتاب یافته اختصاص داده است، و به همین نحو در مورد سایر آثار او ؟؟؟ جنگ و صلح، رستاخیز، قزاق‌ها، حاجی‌مراد، مرگ ایوان ؟؟؟، هنر چیست و… عمل نموده است. بخش سوم نیز به افکار و اندیشه‌های تولستوی اختصاص دارد و نویسنده در پنج فصل به ابعاد و زوایای گوناگون شخصیت‌ دینی، ادبی، هنری، فلسفی و روانی تولستوی پرداخته است، و بالاخره بخش چهارم، در بیش از ۱۲۰ صفحه شامل فهرست آثار این نویسنده و یا آنچه درباره او، در زبان فارسی منتشر شده است می‌باشد با این عناوین: کتاب‌ها، آثار ترجمه شده درباره تولستوی، مقالات و بالاخره فیلم شناخت براساس سیر تاریخی. همین جا اضافه کنم که براساس این فهرست حداقل ۱۷۰ فیلم بر محور آثار تولستوی و یا شخصیت او در جهان ساخته شده است.

از این مختصر که درباره کتاب گفته شد می‌توان دریافت که کتاب «تولستوی» بیش از آن که شرح دیدگاه‌های یک داستان‌نویس یا ادیب یا هنرمند درباره تولستوی باشد دیدگاه یک نفر اهل فکر و اندیشه است که به شهادت آثاری که تاکنون انتشار داده بیش از هر چیز با تفکر اسلامی و شخصیت‌هایی چون مولوی، علامه طباطبایی، شهید مطهری و امثال اینان دمخور بوده است. پس جای تعجب نیست اگر بگوییم مخاطبان خاص اثر تازه او نیز احتمالاً افرادی از همین سنخ خواهند بود.

یعنی کسانی که بیش از آن که در آثار تولستوی جویای لذت هنری و ظرایف داستان‌پردازی باشند، تشنه دریافت حقایق معنوی در آثار او هستند. روشن است که نگاه به تولستوی از این منظر، که تاجدینی او را یک «عالم ربانی» قلمداد می‌کند، بر ارزش کتاب تولستوی می‌افزاید و تولستوی را در جایگاهی برتر از پیش قرار می‌دهد.

آخرین سخنی که لازم است درباره این اثر ارزشمند گفته شود چند نکته فنی است. کتاب فاقد فهرست منابع است، فهرست اعلام نیز ندارد. در میان منابع ذکر شده نیز بعضی اطلاعات ناقص (بدون ناشر، بدون نام نویسنده، بدون تاریخ و…) ذکر شده است. بدون اینکه معلوم باشد این قصور از کتاب‌شناسی خود منبع است یا از نویسنده کتاب.

امید است این موارد در چاپ بعدی کتاب اصلاح شود.

ارسال پاسخ

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. موارد مورد نیاز علامتگذاری شده است *